Ün tschögn positiv pel futur da la Büvetta

I va pel avegnir da la Büvetta Tarasp. Per pudair sanar, mantgnair e gestiunar la Büvetta dess gnir fundada la Fundaziun Büvetta Tarasp. Il documaint da fundaziun inclus las prestaziuns cha’l cumün ha da furnir a la fundaziun es gnü preschantà a la radunanza cumünala. L’interess es stat grond per quist tractandum. La sala cumünala a Scuol d’eira plaina, diversas persunas han fat dumondas o votums critics.

Daspö vainch ons es serrà l’edifizi per motivs da sgürezza. Il stabilimaint as rechatta precis suot ün grip da crap s-chaglia ed adüna darcheu crouda crappa. Perquai as rechatta la Büvetta illa zona cotschna. La Büvetta sta perÒ eir suot protecziun da monumaints sül plü ot nivel federal e chantunal. Construida dal 1875/76 vala quista perdütta istorica sco perla architectonica e culturala degna da gnir mantgnüda. «Id es l’unic stabilimaint in quella fuorma chi dà amo in tuot la Svizra», ha infuormà il capo Aita Zanetti a la radunanza cumünala. Al listess mumaint saja la Büvetta l’origin pel turissem in Engiadina Bassa. Las duos funtanas Lucius ed Emerita sun inchaschadas aint il stabilimaint e sun las auas mineralas las plü ferm mineralisadas in Europa. 

Chasper Alexander Felix, manader da las gestiuns tecnicas, ha dat ün’invista ill’istorgia da la Büvetta ed al proget da sanaziun. «Ils ons sun passats ed il stabilimaint patischa», ha dit Felix. La stucatura va in malura, ils mürs han dons causats trasl’ümidità dürant l’inviern. Daspö il 2006 nun es l’edifizi plü accessibel e daspö là è’l gnü neglet. «Uossa es gnü il mumaint cha’ls dons s’accumuleschan ed i’s es in dovair da stuvair reagir schi’s voul amo sanar la Büvetta», ha’l declerà.

 Dürant ils ultims ons es gnü elavurà insembel culla Chüra da monumaints chantunala ün proget da sanaziun per tuot il stabilimaint. La dumonda da fabrica es gnüda deponada intant pro l’uffizi da fabrica a Scuol ed es tenor Felix pronta per gnir valütada. Il proget prevezza da refar il stabilimaint sco ch’el d’eira e til sanar uschè bain co pussibel. 

Per pudair sanar il stabilimaint sto gnir sgürà il grip. Previs esa da far ses raits da protecziun ed il grond cheu dal grip dess gnir paketà aint clos cun üna ulteriura rait. Eir la Chasa Carola dess gnir protetta. Per quel scopo dess svanir la serpentina chi manaiva plü bod il traffic sü Tarasp. Tuot la costa dess gnir pakettada aint cun terra in fuorma da s-chaluns. Eir il mür chi protegia la Büvetta da l’aua da l’En ha pati dürant ils ultims 150 ons e sto gnir refat. 

Ultra da quai ston gnir sanats ils inchaschamaints da las funtanas Lucius ed Emerita. Las auas vegnan transportadas cun squitsch dal gas CO2 da las profuonditats sü sur terra. «Quai es üna sanaziun ün pa plü spinusa chi pretenda blera preparaziun», ha infuormà il manader da l’uffizi da fabrica. L’aua minerala deriva d’üna profuondità da fin 15 kilometers suot terra. 

La stima da cuosts totals s’amunta a 18 milliuns francs, da quels vess il cumün da Scuol da pajar 3,7 milliuns francs, dimena 20 pertschient. 14,3 milliuns francs surpigliessan Confederaziun e Chantun (50 pertschient) e la Fundaziun Büvetta Nairs (30 pertschient). «L’interess da mantgnair quist stabilimaint es our da la vista da Confederaziun e Chantun uschè ot cha las subvenziuns fluischan», ha declerà Felix. La sanaziun dal grip vain per exaimpel subvenziunada da l’Uffizi da god chantunal, la sanaziun dal mür da riva vain subvenziunada da l’Uffizi da construcziun bassa e quella dal stabilimaint da la chüra da monumaints.

Il cumün surpiglia üna part dals cuosts vi da la sanaziun dal grip, da la riva e dals inchaschamaints da las funtanas. «Pel cumün sun ils cuosts fich ots e la gestiun da la Büvetta nu vezza la suprastanza sco incumbenza principala» ha dit Aita Zanetti. Perquai less ella surdar la respunsabiltà a terzs, concretamaing a la Fundaziun Büvetta Tarasp chivain fundada scha la populaziun dà glüm verda.

La radunanza cumünala ha gnü da decider in lündeschdi saira davart il contrat da fundaziun. I va pella concessiun da duos suotdrets da fabrica a las immobiglias Büvetta Tarasp cullas funtanas Lucius ed Emerita e Chasa Carola. Lura vaJa per exeguir las ouvras da protecziun (sgürar grip e proteger riva) pella Büvetta e la Chasa Carola per ün import brüt das 5,4 milliuns francs. Davo la deducziun da las subvenziuns resta tenor calculaziuns ün import da var 1,4 milliuns francs pel cumün da Scuol. Implü vaja per ün import bluot da maximalmaing 2,2 milliuns francs pella sanaziun dals inchaschamaints da las funtanas. E per finir cuntribuiss Scuol ün import annual da 30 000 francs pella gestiun e quai per üna dürada dad ot ons.

Aint ils votums chi sun seguits a quistas explicaziuns haja dat plüssa persunas chi han express lur pissers a reguard ils cuosts. Capo Aita Zanetti ha respus a quellas resalvas: «No nu cumanzain a far ingünas masüras da sanaziun scha la finanziaziun nun es garantida». Fat es cha’l cumün es in dovair da far las sanaziuns. Subvenziuns uschè otas sun garantidas uossa. «No eschan da l’avis cha l’import chi resta al cumün es supportabel», uschea il capo.

Ün votant laiva savair daplü davart la gestiun planisada pella Büvetta. Il manader da proget Christian Müller ha spiegà il businessplan chi prevezza da fabrichar sü pass per pass üna gestiun diversifichada: il prüm dess l’aua minerala darcheu dvantar accessibla, lura dess il stabilimaint star a disposiziun per festas ed evenimaints culturals, e la visiun pel avegnir es da s-chaffir ün center dad aua ed da sandà a Nairs. Il böt es cha la gestiun as porta cul temp svessa, uschea Müller.

Il cussagl da la fundaziun tscherna la suprastanza cumünala ed ha uschea eir üna influenza. Ils noms sun gnüts preschantats in lündeschdi saira pella prüma jada. Il presidi surpigliess Jon Albert Fanzun da Tarasp, aint il cussagl füssan Ulrike Lohmann, Claudio Bulfoni, Nott Caviezel, Jürg Conzett e Christian Müller. 

Ün votum chi para d’avair persvas a las perschaintas e’ls preschaints in sala e chi ha eir survgni applaus es stat quel da Riet Fanzun da Tarasp. Tenor el spordscha la Büvetta üna pussibiltà per as pusiziunar sco regiun turistica cun üna sporta unica. «No vain la schanza da pajar per ün proget 3,7 milliuns impè da 18 milliuns, quella schanza staina nüzziar», ha’l manià.

Preschaint in sala d’eira eir il cusglier guvernativ Jon Domenic Parolini. Sco vaschin da Scuol s’ha el ingaschà sül nivel chantunal e federal pella Büvetta. «Scha’l cumün politic disch na a la sanaziun, vaina üna situaziun fich problematica perquai cha lura es bloccà tuot», ha’l manià. Laschar ir in malura quist monumaint nu füss tenor Parolini be puchà, ma maness al cumün plü tard eir amo daplü cuosts.

La radunanza cumünala ha adonta da diversas resalvas a reguard ils cuosts e la situaziun finanziala dal cumün da Scuol finalmaing decis a favur da la Büvetta, e quai cleramaing. Cun 112:21 vuschs ha’la deliberà l’affar a mans da la votaziun a l’urna dals 19 avrigl. Cun quai ha’la dat ün tschögn positiv per ün futur da la Büvetta Tarasp.